احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
73
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
2 - آن را با نبات به مقدار مساوى بكوبيد و بخوريد ، سرفهاى كه از غلبهء خون و صفرا باشد را درمان مىكند . 3 - بوئيدن آن جهت فواق نافع است . تذكر : اين گياه مضر مثانه و امعاء است ، مصلح آن در مورد مثانه تخم خربزه و در مورد امعاء صمغ عربى است . انغوزه نامهاى ديگر : آنغوزه - آنغوزه هراتى - انگژد - انگژه - انگشتكنده - آزافتيدا - حلتيت - حلتيت طيب - حلتيت منتن - بوگنده - صمغ انگدان - صمغ الانجدان - صمغ انجدان . Asa foetida - Assa fotida - stingingassa - Assa fetida . مشخصات : صمغ رزينى است كه از گياهى گرفته مىشود كه آن گياه را انگدان ، انگدان ، انجدان و يا انجدان نامند و گونههاى مختلفى دارد . گياهى است از خانوادهء Umbelliferae علفى و چندساله . ريشهء آن كمى ضخيم و گوشتى است . برگهاى آن بسيار بريده و غبارى و ساقهء آن مجوّف و گوشتى و بلندىاش تا دو متر مىرسد . گلهايش به رنگ زرد و گروهى چتر مانند در انتهاى ساقه ظاهر مىشوند . اين گياه در چند سال اوليه سن خود ساقهء قابل رويتى ندارد و برگهاى آن روى زمين گسترده است كه در مراتع به نام كماة و انگوزاكماة مىشناسند . ميوهء اين گياه داراى دو تخم به رنگ قهوهاى تيره و سياه و بيضى كمى پهن و بسيار بدبو مىباشد . از ريشهء اين گياه يا قسمت پايين ساقه و يقهء آن با تيغ زدن يا قطع در ناحيه يقه در اواخر بهار شيرهء بسيار متعفّنى در طول تابستان خارج مىشود كه در مجاورت هوا به تدريج سفت شده كه همان انغوزه نام دارد . اين گياه در اراضى باير و خشك و آهكى مناطق گرم آسيا مىرويد . بومى استپهاى ايران و افغانستان است ، در ايران در مناطق مختلف خراسان ، بلوچستان و نواحى مختلف جنوب ، مانند كرمان ، دشت مرغاب ، آباده ، نائين مىرويد و گونههاى ديگرى از اين گياه نيز در ايران مىرويند كه از آنها هم انغوزه گرفته مىشود . انغوزه طعم گس ، تلخ و گزنده دارد و بوى آن شبيه به بوى سير و معفّن و غير قابل تحمل است . طبيعت آن : انغوزه طبيعتى خيلىخيلى گرم و نسبتا خشك دارد . تركيب شيميايى : حدود 20 درصد صمغ - 60 درصد تانن - 5 تا 4 درصد و در بعضى گونهها تا 15 درصد اسانس دارد . خواص درمانى : 1 - هر روز 2 گرم از آن را در كپسول خالى ريخته ، بخوريد . معده را تقويت مىكند ،